• BIST 103.842
  • Altın 269,639
  • Dolar 5,7771
  • Euro 6,3679
  • Erzurum 5 °C
  • İstanbul 17 °C
  • Ankara 13 °C

GAZİ MUSTAFA KEMAL’İN ERZURUM HATIRALARINDAN

Erdal Güzel

12 Mart 1918 yılında Erzurum’u düşman işgalinden kurtaran Kâzım Karabekir Paşa ,şehre girdiğinde insanı insanlıktan iğrendiren  manzaralar gördüğünü ; yanmış yıkılmış evler ile  süngülenmiş, kafası kopartılmış cesetlere rastladığını anlatmaktadır

1918 yılının Mayıs ayında Erzurum’da bulunan Yüzbaşı Ahmet Refik Bey de gördüğü manzarayı “Erzurum, bir harabe gibi. Camiler ambar vazifesi görmekle kurtulabilmiş. Mamafih, bunların müstesnası var. Lâla Mustafa Paşa Cami’i ,Mimar Sinan’ın bu güzide eseri bütün süslemelerinden mahrum. Pencerelerin etrafını süsleyen zengin çiniler bile sökülmüş. Erzurum’un bu kısmı tamamen harap. Hükümet dairesi ,diğer devlet daireleri dumandan simsiyah kesilmiş. Korkunç bir iskelet halinde, dört duvardan başka bir şey değil. Kilise Meydanı civarı, İslam mahalleleri yıkılmış. İdâdi Mektebi, tiyatroya tahvil edilmiş. Çarşı içlerinde Ruslardan kalma üzerlerinde Rusça yazılar v.s var .Ahali henüz yerlerine avdet etmemiş. Erzurum, Ruslar tarafından önemli bir hareket üssü yapılmış. Şehre pek çok mal getirilmiş. Rusların çekilmesi üzerine şehir tamamen Ermenilerin elinde kalmış .İşte bütün zulümler, yangınlar ve facialar o zaman başlamış. Erzurum, sokaklarında toplanan islâm cesedi dört bini aşıyor. Evlere doldurulup yakılanlar, yol yaptırmak bahanesi ile uzaklara götürülüp öldürülenler bu hesaba dahil değildir. Erzurum’da yakılan binalar hesapsız. Martın dokuzunda çekilen Ermeniler hemen her tarafı yakmışlar…” sözleri ile ifade etmiştir.

                           

 Bu karanlık günlerin geçmesinden sonra vatan savunmasına koşan Erzurum , 23 Temmuz1919 yılında Erzurum Kongresi’ne ev sahipliği yapmış, cumhuriyetin temellerinin atıldığı il olmanın bahtiyarlığına kavuşmuş ,Kurtuluş Savaşı’nın kazanılıp ,cumhuriyet ilan edildikten sonra da maddi yaralarını sarmaya başlamıştır.

Cumhuriyet’in ilk yıllarında Erzurum’daki  maddi gelişmeye öncülük edecek olan belediye, tüm imkansızlıklarına  rağmen, Cumhuriyet’in verdiği heyecan dalgasıyla hizmet etmeğe çalışmıştır

                 

1921 yılında belediye başkanı olan Nafiz Bey bu durumu ”Erzurum Umumi Harp’te ,harp sahası olduğundan düşman istilâsına maruz kalmıştı. Bu itibarla Erzurum,mülhakât da dahil olduğu halde,% 50 nispetinde tahribat gördü. Kurtuluşu müteakip vatanlarına avdet eden halk birkaç sene açlıkla mücadele etti. Fakat hamd olsun bir iki seneden beri halk çalışmaya başlamış ve ziraate ehemmiyet verdiği gibi,asrın icab ettiği her türlü terakki vasıtalarına tevessül etmiştir. Erzurum Belediyesi şehrin ümrânına hizmet etmek vesilesiyle bir sinema binası,bir park,şimdiye kadar şehre gelen yabancılar için iyi bir bina olmadığından, bir de mükemmel otel inşa ettirmektedir. Erzurum’da ihtiyaca göre caddeler kurûn-ı vüstâdan ( ortaçağdan kalma) kalma ,dükkan ve çarşıları istimlak ederek yollar açıyor, şehrin şeklini değiştiriyoruz. Erzurum’un ümrânına çalışıyoruz.” diyerek özetlemiştir.

İşte bu imar faaliyetleri içerisinde şehrin bir nevi prestij caddesi niteliğinde olan “Cumhuriyet Caddesi “açılmıştır.

  • Yorumlar 0
    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
    Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
EDİTÖRÜN SEÇTİKLERİ
    Tüm Hakları Saklıdır © 2012 Erzurum Olay | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
    Tel : 0 532 414 82 11 0 538 776 25 25