103 yıllık arşiv kaydı ortaya çıktı: Rus tüccarlar 10 bin kedinin peşine düşmüş

Araştırmacı-Yazar Taner Özdemir, bölgenin tozlu raflarda, eski gazete sayfalarında, fotoğraflarda ve kitaplarda saklı kalan hikâyelerini araştırmayı sürdürüyor. Özdemir'in arşiv çalışmaları sırasında ortaya çıkardığı 9 Ağustos 1923 tarihli Sarıkamış Varlık Gazetesi'nin 171'inci sayısında yer alan bir haber, dönemin dikkat çekici olaylarından birini gün yüzüne çıkardı.

Gazetede yayımlanan habere göre Rus tüccarlar, Anadolu'dan 10 bin kedi satın almak için harekete geçti. Kedilerin başta Erzurum olmak üzere Kars, Sarıkamış ve Doğu Anadolu'nun farklı bölgelerinden temin edilmesinin planlandığı belirtildi.

“10 bin kedi alıyorlar”

9 Ağustos 1923 Perşembe günü yayımlanan Varlık Gazetesi'nin 171'inci sayısında “On Bin Kedi Alıyorlar” başlığıyla yer alan haberde, Rusya'da farelerin ciddi bir sorun oluşturduğu ve bu soruna karşı 10 bin kedi temin edilmesi amacıyla bir heyet oluşturulduğu bilgisi aktarıldı.

Araştırmacı-Yazar Taner Özdemir, arşiv kaydındaki haberin dikkat çekici ayrıntılar içerdiğini belirterek şunları söyledi:

“Varlık Gazetesi'nin 9 Ağustos 1923 tarihli 171'inci sayısında çok ilginç bir haber var: ‘Rusya 10 bin kedi alıyor.' Bu haber Varlık Gazetesi'nde yayımlanıyor. Peki bu haberin ilginçliği ne? Bu kediler nereden temin edilecek, hangi ücretle alınacak ve neden kediler?”

Rusya'nın o dönemde özellikle Karadeniz ve Hazar kıyılarındaki liman ve depolarda ciddi bir fare istilasıyla karşı karşıya kaldığını anlatan Özdemir, farelerin depolanan ürünlere zarar verdiğini ifade etti.

Özdemir, bu soruna çözüm bulmak amacıyla Rusya'da bir komisyon oluşturulduğunu ve komisyona 10 bin kedi satın alma yetkisi verildiğini belirtti.

“Özellikle Erzurum ve Kars çevresinde kedi avına çıkıldı”

Rus tüccarların kedi temin etmek amacıyla Erzurum, Kars ve Sarıkamış bölgesine yöneldiğini aktaran Özdemir, Doğu Anadolu'daki kedilerin neden tercih edildiğine ilişkin de değerlendirmelerde bulundu.

Özdemir, “O dönemin Rus tüccarları ‘Kedileri nereden temin edebiliriz?' düşüncesiyle kafa yoruyorlar ve bu kafa yorma Erzurum, Kars, Sarıkamış eksenindeki kedilere uzanıyor. Rus tüccarların tercih ettikleri bölge ve tercih ettikleri kediler bu bölgenin kedileri oluyor” dedi.

Arşiv araştırmalarının devam ettiğini belirten Özdemir, kaç kedinin hangi ücret karşılığında satın alındığı ve bölgeden kaç kedinin götürüldüğü konusunda yeni belgelere ulaşmaya çalıştıklarını söyledi.

Özdemir, Erzurum ve çevresindeki kedilerin soğuğa dayanıklı ve avcılık özelliklerinin güçlü olduğu yönündeki değerlendirmelerin, Rus tüccarların bölgeye yönelmesinde etkili olmuş olabileceğini belirterek şöyle konuştu:

“Erzurum kedileri soğuğa dayanıklı ve avcı yetenekleri fazla olan kediler. Dolayısıyla oradaki fare sorununu en hızlı, en aktif ve en net şekilde çözüme kavuşturacak olanlar Erzurum veya Kars-Sarıkamış bölgesindeki kediler oluyor.”

Bu gelişmenin bölge halkı açısından da dikkat çekici bir ticaret fırsatı olarak görüldüğünü ifade eden Özdemir, dönemin şartlarında Erzurum ve Kars çevresinde insanların kedi temin etmek için harekete geçtiğini belirtti.

Özdemir, arşivlerdeki kayıtların tamamlanmasıyla 103 yıl önce yaşanan bu sıra dışı kedi ticaretine ilişkin daha fazla ayrıntının ortaya çıkabileceğini kaydetti.