Atatürk Üniversitesinden dünya çapında bilimsel başarı: Araştırma Nature Communications’ta yayımlandı

Beş yıllık araştırmada 98 farklı sağlık durumu ve 4 bin 444 kişinin moleküler verileri incelenerek hastalıkların kandaki genetik izleri ortaya konuldu.

Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi ile Diş Hekimliği Fakültesinden araştırmacıların katkı sunduğu çalışma, uluslararası bilimsel iş birliği ve disiplinler arası araştırma kültürünün önemli örneklerinden biri oldu.

2021 yılında Atatürk Üniversitesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulundan alınan onayın ardından başlatılan araştırma, üniversitenin farklı klinik ve temel bilim alanlarından akademisyenlerin katılımıyla yaklaşık beş yıl sürdürüldü.

Kanserden Alzheimer’a 98 farklı sağlık durumu incelendi

Whole Blood Transcriptomics Atlas Across Human Diseases başlıklı araştırmanın Atatürk Üniversitesindeki koordinasyonu, Tıbbi Genetik Anabilim Dalından Prof. Dr. Abdulgani Tatar ve Doç. Dr. Çiğdem Yüce Kahraman ile Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalından Prof. Dr. Hasan Türkez tarafından yürütüldü.

Kanser, Alzheimer ve Parkinson hastalıklarının yanı sıra diyabet, kalp-damar ve bağışıklık sistemi hastalıklarının da aralarında bulunduğu 98 farklı sağlık durumu araştırma kapsamında değerlendirildi. Çalışmada 4 bin 444 bireyin tam kan gen ekspresyon profilleri analiz edilerek hastalıklara özgü moleküler işaretler, bağışıklık sistemi değişimleri ve metabolik yolaklar haritalandırıldı.

Bin 280 kişinin protein verileri de analiz edildi

Araştırmanın dikkat çeken aşamalarından birinde, 1.280 bireye ait protein verileri gen ekspresyon sonuçlarıyla birleştirildi. Makine öğrenmesi algoritmalarıyla geliştirilen modeller aracılığıyla farklı hastalıkların moleküler özelliklerinin sınıflandırılmasında çoklu omik analizlerin katkısı ortaya konuldu.

Çalışmanın bulguları, hastalıkların değerlendirilmesinde klinik belirtilerin yanı sıra kandaki moleküler değişimlerin de önemli bilgiler sağlayabileceğine işaret etti. Araştırma; hastalıkların erken tanısına yönelik biyobelirteçlerin keşfi, kişiye özgü risk değerlendirmesi, hastalık süreçlerinin izlenmesi ve kişiselleştirilmiş tedavi yaklaşımlarının geliştirilmesi için yeni araştırma olanakları sunuyor.

Bulguların doğrudan yeni bir tanı testi veya tedavi geliştirdiği anlamına gelmediği, bu alanlarda daha ileri araştırmalara temel oluşturduğu belirtiliyor.

Atatürk Üniversitesinin uluslararası bilimsel görünürlüğüne katkı

Nature Portfolio bünyesinde yayımlanan Nature Communications dergisinde yer alan çalışma, Atatürk Üniversitesinin uluslararası bilim dünyasındaki görünürlüğünü desteklerken farklı tıp disiplinlerinin ortak bir bilimsel hedef doğrultusunda bir araya gelme kapasitesini de ortaya koydu.

Atatürk Üniversitesi bünyesinde yürütülen araştırma, geniş kapsamlı moleküler veri analizleriyle insan hastalıklarının biyolojik mekanizmalarının daha iyi anlaşılmasına yönelik bilimsel literatüre katkı sağladı.

Rektör Hacımüftüoğlu’ndan araştırma ekibine tebrik

Atatürk Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ahmet Hacımüftüoğlu, üniversitenin farklı tıp disiplinlerinden akademisyenlerinin katkısıyla yürütülen araştırmanın Nature Communications’ta yayımlanmasından duyduğu memnuniyeti dile getirerek bilim insanlarını tebrik etti.

Çalışmanın uluslararası düzeyde saygın bir bilimsel dergide yayımlanmasının üniversite adına önemli bir gurur kaynağı olduğunu belirten Hacımüftüoğlu, elde edilen başarının güçlü klinik araştırma altyapısının, disiplinler arası çalışma kültürünün ve uluslararası bilimsel iş birliklerinin bir göstergesi olduğunu ifade etti.

Atatürk Üniversitesinin bilimsel üretimi insanlığın ortak yararına dönüştürme hedefiyle çalışmalarını sürdürdüğünü vurgulayan Hacımüftüoğlu, araştırmaya katkı sunan akademisyenleri tebrik ederek çalışmanın yeni bilimsel gelişmelere öncülük etmesi temennisinde bulundu.