Erzurum'da 14 asırlık Kâbe Mescidi: Anadolu'da İslam'ın ilk izlerinden biri

Kâbe'nin ölçülerine benzetilerek yapıldığı rivayet edilen tarihi mescit, Anadolu'da İslam'ın ilk mimari izlerinden biri olarak gösteriliyor.

İslam ordularının Habib bin Mesleme komutasında Erzurum'u fethetmesinin ardından inşa edildiği rivayet edilen Kâbe Mescidi, Anadolu'da İslam medeniyetinin bıraktığı ilk mimari izlerden biri olarak dikkat çekiyor. Askeri fetihlerin ardından Müslümanların ilk ibadet mekânlarından biri olduğu belirtilen yapı, yüzyıllar boyunca "Kâbe Mescidi" adıyla anıldı.

Erzurum'un tarihi Kâbe Mescidi yeniden inşa edildi

İlk yapının Bizans'ın bölgeyi yeniden ele geçirmesi sırasında yıkıldığı, günümüzde ayakta bulunan Kâbe Mescidi'nin ise 1581 yılında Ahmet Ağa tarafından aslına uygun şekilde yeniden yaptırıldığı belirtiliyor.

Kareye yakın planıyla dikkat çeken mescidin, Kâbe'nin ölçüleri esas alınarak inşa edildiği rivayet ediliyor. Tarihi yapı, bu özelliğinin yanı sıra Erzurum'un önemli tarihi ve manevi mekânları arasında gösteriliyor.

Yaklaşık 7 metre yüksekliğinde ve 1 metre çapında sac kaplamalı tek minaresi bulunan Kâbe Mescidi, sade mimarisiyle de dikkat çekiyor. Tarihi mescit, bugün de ibadete açık olarak hizmet vermeye devam ediyor.

Kâbe Mescidi neden bu isimle anılıyor?

Yaklaşık 10 yıldır Kâbe Mescidi'nde imam hatip olarak görev yapan Ensar Tarçin, mescidin geçmişine ilişkin bilgilerin rivayetlere dayandığını belirtti.

Tarçin, "Rivayetlere göre mescidimiz Hazreti Osman döneminde yapılmış. Tabii bu bir rivayet. Bir diğer rivayete göre ise Kâbe ölçülerine benzetilerek inşa edildiği için buraya 'Kâbe Mescidi' adı verilmiş. Caminin girişinde, arka tarafta bulunan taş kitabede de 651 yılında yapıldığı yazıyor" dedi.

Kâbe Mescidi'nin Erzurum'un ilk camisi ve ezanın ilk okunduğu cami olduğunun da rivayet edildiğini ifade eden Tarçin, vatandaşların mescidin ismi ve tarihi hakkında sık sık bilgi aldığını söyledi.

Tarçin, "Vatandaşlarımız sık sık bize 'Neden Kâbe Mescidi deniliyor?' diye soruyor. Biz de bildiğimiz ve bizlere aktarılan bilgileri paylaşıyoruz. Kâbe ölçülerine benzetildiği ve Hazreti Osman döneminde yapıldığı rivayet edildiği için bu ismi aldığını anlatıyoruz" diye konuştu.

Mescidin manevi atmosferine de değinen Tarçin, "Camimizde namaz kılan cemaatimiz ve şehir dışından gelen misafirler de buranın farklı bir manevi atmosferi olduğunu ifade ediyor. Bizler de aynı kanaatteyiz. Gerçekten camimizin maneviyatı çok yüksek" ifadelerini kullandı.

Anadolu'nun ilk mescitlerinden biri olduğu rivayet ediliyor

Genellikle vakit namazlarını Kâbe Mescidi'nde kıldığını belirten Şükrü Değirmencioğlu ise tarihi yapının Kâbe'nin ölçülerine benzetilerek yapıldığının söylendiğini ifade etti.

Değirmencioğlu, "Çünkü buranın gerçekten Kâbe ölçülerine benzetilerek yapıldığı söyleniyor ve çok feyizli bir cami. Özellikle şehir dışından gelen insanlar burayı merak edip soruyor. Biz de elimizden geldiğince bildiklerimizi anlatıyoruz" dedi.

Mescidin kitabesinde 651 yılına ilişkin bilginin yer aldığını belirten Değirmencioğlu, "Hocamızın da söylediği gibi Hazreti Osman döneminde yapıldığı ve Erzurum'daki, hatta Anadolu'daki ilk mescitlerden biri olduğu rivayet ediliyor" diye konuştu.

Yaklaşık 14 asırlık geçmişiyle Erzurum'un önemli tarihi yapıları arasında gösterilen Kâbe Mescidi, geçmişten günümüze ibadet mekânı olarak varlığını sürdürüyor.