Erzurumlu Ayşe Çavuş’un kahramanlığı arşiv belgelerinde: “Bilfiil ateş altında”

Belgelerde Ayşe Çavuş için İstiklal Madalyası talep edildiği, sonraki süreçte ise kırmızı şeritli İstiklal Madalyası ile taltif edildiği belirtildi.

Türkiye Dil ve Edebiyat Derneği Erzurum Şubesi Yönetim Kurulu Üyesi Taner Özdemir tarafından ortaya çıkarılan iki tarihî belge, Ayşe Çavuş’un Millî Mücadele’deki rolüne ilişkin önemli bilgiler içeriyor.

Ethem Müfrezesi ile birlikte muharebeye katıldı

Belgelerden ilki, dönemin Millî Müdafaa Vekâleti’ne gönderilen resmî yazışmadan oluşuyor.

Yazışmada, Ethem Müfrezesi ile birlikte muharebeye iştirak eden ve önemli hizmetlerde bulunan bir kişiden söz edilirken, kişinin Ayşe Çavuş olması hâlinde İstiklal Madalyası ile taltif edilmesinin uygun olacağı yönünde değerlendirmeye yer veriliyor.

İkinci belgede ise Ayşe Çavuş’un Millî Mücadele sırasındaki hizmetlerine ilişkin daha açık ifadeler bulunuyor.

Belgelerde “bilfiil ateş altında” ifadesi

TBMM Reisi ve Başkomutan Paşa Hazretlerine hitaben hazırlanan yazışmada, Ayşe Çavuş’un İstiklal Mücadelesi sırasında “bilfiil ateş altında pek çok hizmeti mesbuk” olduğu belirtiliyor.

Belgede, Ayşe Çavuş’un İstiklal Madalyası ile taltif edilmesi talep edilirken, yazışmanın altında dönemin Müdafaa-i Milliye Vekili’nin imzası bulunuyor.

Arşiv belgesindeki “bilfiil ateş altında” ifadesi, Ayşe Çavuş’un Millî Mücadele’de yalnızca cephe gerisinde değil, doğrudan muharebe şartları içerisinde görev yaptığına ilişkin dikkat çekici bir kayıt olarak öne çıkıyor.

Kırmızı şeritli İstiklal Madalyası ile taltif edildi

Millî Mücadele döneminde cephede fiilen savaşanlara kırmızı şeritli İstiklal Madalyası verilmesi öngörülmüştü.

Ayşe Çavuş hakkında yürütülen resmî yazışmaların ardından kendisinin kırmızı şeritli İstiklal Madalyası ile taltif edildiği belirtildi.

Taner Özdemir’in ortaya çıkardığı iki resmî belge, Ayşe Çavuş’un Millî Mücadele’deki hizmetlerinin yalnızca sözlü tarih anlatımlarında yer almadığını, dönemin devlet makamları arasındaki resmî yazışmalara da yansıdığını gösteriyor.

Erzurumlu kadınların Millî Mücadele’deki rolüne ışık tutuyor

Ortaya çıkarılan belgeler, Ayşe Çavuş’un şahsi hikâyesinin yanı sıra Erzurumlu kadınların Millî Mücadele döneminde üstlendiği rollerin araştırılması açısından da önemli bir kaynak niteliği taşıyor.

Yıllar sonra gün yüzüne çıkan iki resmî belge, Erzurum’un Millî Mücadele tarihindeki kadın kahramanlarından Ayşe Çavuş’un hikâyesini yeniden gündeme taşıdı.