Divan Şiirinde Kadın Sesi: 46 Kadın Şair Erzurum’da Anlatıldı

Atatürk Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Serhan Alkan İspirli, konuşmasında bugüne kadar 46 kadın Divan şairinin tespit edildiğini belirtti.

Erzurum Büyükşehir Belediyesi Dil ve Edebiyat Konağı’nda gerçekleştirilen programlar kapsamında bu yıl “Divan Şiiri Türkçenin Zaferidir” başlığıyla Divan şiiri sohbetleri düzenleniyor. TDED Erzurum Yönetim Kurulu Üyesi Elif Filiz Günderen’in yönettiği sohbetlerin ilk konuğu Prof. Dr. Serhan Alkan İspirli oldu.

Programın açılışında konuşan Elif Filiz Günderen, amaçlarının Erzurum’da klasik Türk edebiyatı alanında çalışan akademisyenlerle edebiyat meraklılarını buluşturmak olduğunu söyledi. Günderen, Divan edebiyatını daha geniş bir dinleyici kitlesine anlaşılır ve ilgi çekici bir dille anlatmayı hedeflediklerini ifade etti.

“Aşk şiiri erkek işi düşüncesi kadınların şiir yazmasını engelledi”

Görseller ve bestelenmiş şiirlerle desteklediği sunumunda Divan şiirinde iz bırakan kadın şairleri ve eserlerini anlatan Prof. Dr. Serhan Alkan İspirli, dönemin toplumsal anlayışının kadınların şiir yazmasını zorlaştırdığına dikkat çekti.

Divan şiirinde aşkın merkezde bulunduğunu, ancak kadının çoğu zaman aşkın öznesi değil nesnesi olarak görüldüğünü belirten İspirli, kadınların duygularını şiir yoluyla ifade etmelerinin toplumsal koşullar nedeniyle güçleştiğini anlattı.

İspirli, “Aşk, ‘erkeklere yakışır, aşkı erkekler bilir.’ Şu hâlde ‘şiir yazmak da erkeklerin işi’dir” sözleriyle dönemin kadın şairler üzerindeki toplumsal baskısını dile getirdi.

Kadın şairlerin eserleri ve yaşadıkları zorluklar

Kadın Divan şairlerinin eserlerinde kadın duygu ve düşüncelerini yansıtmakta zorlandıklarını belirten İspirli, bunun sosyal şartlar ve yerleşik edebiyat geleneğiyle ilişkili olduğunu söyledi.

Bazı kadın sanatçıların eserlerinin kendilerine ait olduğunun sorgulandığını, 19’uncu yüzyıldan sonra yetişen kimi kadın şairlerin ise takma isimlerle eser verdiğini ifade eden İspirli, Mihrî Hatun’un bu alanda farklı bir yere sahip olduğunu vurguladı.

İspirli, Mihrî Hatun’un şiirlerinde duygularını ve aşkını Divan edebiyatının sınırları içinde daha açık biçimde dile getirdiğini belirterek, onun kadını şiirde yalnızca anlatılan değil, seven ve duygularını ifade eden bir özne konumuna taşıdığını kaydetti.

“46 kadın Divan şairi tespit edebiliyoruz”

Şeref Hanım’ın Divan’ında ninnilere de yer verdiğini hatırlatan İspirli, bu eserlerin kadınların zevk ve duygu dünyasını yansıtması bakımından önem taşıdığını söyledi.

Bugüne kadar 15’inci yüzyılda yaşamış Zeyneb Hatun’dan Rabia Hatun’a kadar 46 kadın Divan şairinin tespit edildiğini belirten İspirli, yeni araştırmalarla bu sayının artabileceğini ifade etti.

İspirli’nin konuşmasında Mihri Hatun, Tûtî Kadın, Leyla Hanım, Adile Sultan, Fatma Aliye Hanım, Şeref Hanım, Fıtnat Hanım, Mahşah, İhsan Raif Hanım, Şükûfe Nihal Başar ve Rabia Hatun gibi isimler de anıldı.

İkinci sohbet 21 Kasım’da

Programın sonunda Edebiyat Mahfili sohbetlerinin danışmanlığını yürüten Prof. Dr. Lokman Turan, Prof. Dr. Serhan Alkan İspirli’ye TDED Erzurum Şubesi Teşekkür Belgesi takdim etti.

Divan şiiri sohbetlerinin ikincisinin 21 Kasım’da yine Erzurum Büyükşehir Belediyesi Dil ve Edebiyat Konağı’nda gerçekleştirileceği bildirildi.