KGK'dan medya dünyası için 15 maddelik kritik karar!

Yerel, yaygın, dış ve dijital medya meclislerinin toplantılarında Türk medyasının ekonomik, mesleki, hukuki, teknolojik ve etik sorunları ele alınırken, gazetecilik mesleğinin geleceğine ilişkin 15 maddelik karar ve öneri kamuoyuyla paylaşıldı.

Küresel Gazeteciler Konseyi'nin 6. Alanya Küresel Medya Çalıştayı kapsamında gerçekleştirdiği toplantılarda, farklı yayın kuruluşlarından gazeteciler, medya temsilcileri ve sektör paydaşları bir araya geldi. Görüş alışverişleri sonucunda gazetecilik mesleğinin itibarının korunması, basın özgürlüğünün güçlendirilmesi, medya kuruluşlarının ekonomik sürdürülebilirliğinin sağlanması ve mesleki dayanışmanın artırılması konularında ortak görüşler ortaya konuldu.

Çalıştayın ardından yayımlanan sonuç bildirgesinde, medya sektörünün çözüm bekleyen sorunlarına yönelik 15 maddelik karar ve çalışma başlığı sıralandı.

Basın Meslek Birliği Yasası için çalışmalar sürdürülecek

Bildirgenin ilk maddesinde, gazetecilik mesleğinin hukuki statüsünün güçlendirilmesi, mesleki hakların güvence altına alınması ve ortak standartların oluşturulması amacıyla Basın Meslek Birliği Yasası çalışmalarının sürdürülmesi kararlaştırıldı. Daha önce oluşturulan komisyonun çalışmalarının geliştirilmesi ve ilgili kurumlarla görüşmelerin devam ettirilmesi benimsendi.

Medya kuruluşlarının ekonomik sorunlarına dikkat çekildi

Medya kuruluşlarının ekonomik sürdürülebilirliği ve adil rekabetin sağlanması da bildirgenin önemli başlıkları arasında yer aldı. Yerel, yaygın ve dijital medya kuruluşlarının ekonomik sorunlarının çözümü için yeni destek ve gelir modellerinin geliştirilmesi gerektiği belirtildi.

Resmî ilan, abonelik ve reklam gelirlerinin dağıtımında adalet ve eşitlik gözetilmesi, Anadolu medyasının büyük medya kuruluşları karşısındaki dezavantajlı durumunun giderilmesi istendi.

BİK ve Google Analytics ölçümleri gündemde

Basın İlan Kurumu verileri ile Google Analytics ölçümleri arasındaki farklılıkların medya kuruluşlarının gelirlerini ve haklarını olumsuz etkilememesi gerektiği vurgulandı. Ölçüm kriterlerinin şeffaflaştırılması, teknik inceleme yapılması ve Basın İlan Kurumu ile görüşmelerin sürdürülmesi kararlaştırıldı.

Dijital platform gelirleri ve telif hakları için adım çağrısı

Google, YouTube, Facebook ve diğer dijital platformlarda yayın yapan medya kuruluşlarının ürettikleri içeriklerden daha adil gelir elde edebilmesi gerektiği ifade edildi. Yayıncıların yalnızca tıklanma ve izlenme gelirlerine bağımlı kalmaması için alternatif gelir ve abonelik modellerinin geliştirilmesi önerildi.

Gazetecilerin ve yayın kuruluşlarının ürettiği haber, fotoğraf, görüntü ve özgün içeriklerin izinsiz kullanımının önüne geçilmesi için telif haklarının yasal güvenceye kavuşturulması da bildirgede yer aldı.

Editoryal bağımsızlık ve meslek etiği vurgusu

Bildirgede, gazetecilerin siyasi, ekonomik veya kişisel baskı altında kalmadan görevlerini yapabilmelerinin güvence altına alınması gerektiği belirtildi. Kamu kurumları, siyasi aktörler, reklam verenler ve diğer güç odaklarının yayın politikalarına müdahalesine karşı editoryal bağımsızlığın korunması istendi.

Dezenformasyon, doğrulanmamış haberler, çıkar amaçlı yayıncılık, tehdit ve şantaj amaçlı yayınlar ile gazetecilik kimliğinin kötüye kullanılmasına karşı ortak bir etik deklarasyon veya rehber hazırlanması önerildi.

Dijital yayıncılık alanında faaliyet gösteren kuruluşların mesleki, hukuki ve etik sorumluluklarını yerine getirmesi gerektiği ifade edilirken, yeni yayıncıların sektöre katılımına karşı çıkılmadan şeffaflık, hesap verebilirlik ve emeğe saygı ilkelerinin gözetilmesi gerektiği vurgulandı.

Gazetecilerin özlük hakları ve genç gazeteciler

Gazetecilerin iş güvencesi, ücret, sosyal haklar ve çalışma koşullarının iyileştirilmesi de sonuç bildirgesinde yer aldı. Medya kuruluşlarının ekonomik sorunlarının çalışanların hak kayıplarına dönüşmemesi gerektiğine dikkat çekildi.

Genç gazetecilerin sektöre kazandırılması amacıyla iletişim fakültesi öğrencilerinin staj ve istihdam olanaklarının artırılması, deneyimli gazetecilerin bilgi birikiminin genç kuşaklara aktarılması ve medya kuruluşlarıyla akademi arasındaki iş birliğinin geliştirilmesi önerildi.

Basın kartı uygulamalarının yeniden değerlendirilmesi, kartlara erişimde yaşanan sorunların ele alınması ve sahada çalışan gazetecilerin deneyimlerinin dikkate alındığı adil kriterlerin oluşturulması da karara bağlanan başlıklar arasında yer aldı.

KGK'nın uluslararası temsil gücü de gündemde

88 ülkede temsilciliği bulunan KGK'nın uluslararası alanda mesleki deneyim aktarımını ve diplomatik iş birliklerini geliştirmesi kararlaştırıldı. Bu kapsamda gazeteci kartlarının uluslararası kurumlarda geçerliliği ve uluslararası kuruluşlarla entegrasyon süreçlerine yönelik girişimlerde bulunulması benimsendi.

Gazetecilikte yapay zekâ için ortak ilkeler hazırlanacak

Haber üretiminde yapay zekâ kullanımının yaygınlaşması da çalıştayın gündeminde yer aldı. Yapay zekâ kullanımında doğrulama, şeffaflık, kaynak güvenliği ve insan denetimini esas alan ortak ilkelerin hazırlanması önerildi. Bu kapsamda öncelikle eğitim programları düzenlenmesi, ardından mesleki bir rehber veya deklarasyon yayımlanması gündeme alındı.

Gazetecilerin görevlerini yerine getirirken karşılaştıkları hukuki sorunlar, gözaltı ve tutuklama süreçleri ile erişim engellerinin mesleki ilkeler çerçevesinde takip edilmesi de bildirgede yer aldı. İfade ve basın özgürlüğünün korunması konusunda ortak tutum geliştirilmesi gerektiği vurgulandı.

"Daha özgür ve güçlü bir medya yapısı için mücadelemizi sürdüreceğiz"

Sonuç bildirgesinin son maddesinde ise yaygın, yerel ve dijital medya kuruluşları arasındaki iletişim ve iş birliğinin artırılması, mesleki dayanışmanın güçlendirilmesi kararlaştırıldı.

Küresel Gazeteciler Konseyi tarafından yapılan değerlendirmede, temel önceliğin daha özgür, ekonomik açıdan sürdürülebilir, etik değerlere bağlı ve kamuoyunun güvenini kazanmış bir medya yapısının oluşturulması olduğu ifade edildi.

Gazeteciliğin yalnızca haber üretmekten ibaret olmadığı, toplumun doğru bilgiye ulaşma hakkını savunmak ve kamu adına denetim görevini yerine getirmek anlamına geldiği vurgulandı.

Küresel Medya Çalıştayı'nda ortaya konulan görüş ve önerilerin takipçisi olunacağı, ilgili kurum ve kuruluşlarla görüşmeler yürütülerek kararların somut çalışmalara dönüştürülmesi için çaba gösterileceği bildirildi.