Geçtiğimiz günlerde Erzurum Büyükşehir Belediyesi gururla duyurdu: "Erzurum Ayak Paça Çorbası resmen coğrafi işaret aldı!". Sosyal medyada hepimiz alkışladık, "İşte bizim kadim kültürümüz, şifa kaynağımız, ata mirasımız!" diye paylaşımlar yaptık. Gururumuz Palandöken dağlarını aştı. Ne de olsa memleketin tosunlarının ayaklarından yapılan o bol kolajenli, ilikli çorba artık Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescilli kentimizin 62. dünya markasıydı!

Gel gör ki, bu muazzam tescilin hemen ardından eda ettiğimiz kurban bayramında sokaklar, mahalleler bambaşka bir gerçeği fısıldıyordu.

Bayram temizliği ve kurban telaşı bitti, geriye ne kaldı dersiniz? Çöp konteynerlerinin kenarlarına fırlatılmış, poşetlerin içinde kaderine terk edilmiş yüzlerce kurban ayağı, kellesi ve derisi. Hani şu uğruna tescil belgeleri aldığımız, sabah namazından çıkıp gurme edasıyla lokantalarda kaşıkladığımız o milli servet! Kimse yüzüne bakmadı, kimse elini sürüp de o zahmete katlanmadı.

"Ben Bunu Ne Yapacağım?" Kuşağı

Üstelik bu hazırcılık sadece "hali vakti yerinde olan" modern kentliyle sınırlı kalsa yine iyi... Her kurban bayramında sokaklarda görmeye alışık olduğumuz, ev ev gezip sakatat, kelle ya da deri toplayan o eski et toplayıcıları bile artık ayakların yüzüne bakmıyor!

Kendisine poşet içinde kurban ayağı uzatılan adam, yüzünü ekşitip "Ben bunu ne yapacağım, kim uğraşacak bununla?" diyerek bedava nimeti geri çeviriyor. Düşünebiliyor musunuz? Yoklukta bile bir seçicilik, ihtiyaç sahibinde bile bir lüks sevdası peydah olmuş. Kimse elini karartmak, o paçayı ütülemek, o kelleyi temizlemek istemiyor. Demek ki toplum olarak yoklukta değil, varlık içinde tükenen bir "kolaycılık sendromu" yaşıyoruz. Hazırcılık virüsü, bizi tam da en büyük gururumuz olan tescilli kültürümüzden vuruyor.

Hazıra Konmanın Tescilli Resmi

Biz gerçekten çok ilginç, çelişkilerle dolu bir toplum olduk. Kültür lafa gelince mangalda kül bırakmıyoruz. "Ah o eski tatlar, ah o geleneksel mutfağımız..." diye iç geçirip, iş icraata gelince dünyanın en üşengeç insanına dönüşüyoruz.

Çünkü modern insanın kitabında "zahmet" kelimesine yer yok. O kurbanın ayağını alıp temizlemek, saatlerce kaynatmak tam bir emek işi. Biz ise artık emeğin değil, sadece görüntünün peşindeyiz.

Gerçek şu ki; paça çorbası bizim için artık bir kültür veya şifa kaynağı değil. Paça, meşhur çorbacılarda, otantik kase tasarımlarının önünde sırf dumanı tüterken çekilecek bir "selfie" malzemesi. Instagram hikayesine "Pazar sabahı şifası, tescilli Erzurum paçası" yazıp altına lokasyon etiketlemek, o çorbayı evde kaynatma zahmetinden çok daha cazip geliyor.

Milli Servet Çöpe, Kolajen Kapsüle

Evde kurbanın ayağını çöpe fırlatan veya kapısına gelene vermeye utanan aynı insan, pazartesi günü gidip eczaneden binlerce lira bayılarak ithal "kolajen kapsülü" satın alıyor. Kutunun üzerindeki yabancı yazılara bakıp gençleşeceğine inanırken, kapısının önündeki bedava şifayı, o gerçek milli serveti çöpe attığını unutuyor. Biz üretmeyi, dönüştürmeyi, zahmetine katlanıp o değeri yaşatmayı çoktan bıraktık. Biz sadece tüketiyoruz; hem de en kolayından, en tescillisinden.

Sözün özü sevgili dostlar; kaşıkta tescil almakla kültür korunmuyor. Lokantada parayı basıp içtiğin paçayla "kadim gelenek" yaşatılmıyor. Biz söylemeyi seven ama yapmayı sevmeyen, zahmetten kaçarken öz mirasını çöpe atan bir toplum olma yolunda hızla ilerliyoruz.

Bu pazar sabahı lokantada paça çorbanızı yudumlarken bir selfie çekilin elbet, ama arkadaki çöp kutularında ağlayan o tescilli ayakları ve bedava sakatata burun kıvıran halimizi de bir düşünün derim.

Hayırlı Pazarlar!