Bazen uzun uzun anlatmak yerine bir hikâye anlatmak daha etkilidir. Bu hafta köşemde modern insanın hızla kurduğu ilişkiyi, nefsini, terbiyeyi ve anlam arayışını anlatan kısa bir hikaye paylaşmak istedim.

Neon Dervişi

Şehrin adı yoktu.
Çünkü bütün şehirler birbirine benziyordu.
Göğe uzanan cam kuleler,
yere bakmayan insanlar.

Bir adam vardı.
Adı “Çevrimiçi” idi.
Uykusu bildirim sesine,
sevinci beğeni sayısına bağlıydı.

Bir gece, telefonunun ekranı karardı.
Şarjı bitmişti.
İlk defa karanlıkta kaldı.

Karanlıkta bir ses:

— Nihayet baş başayız.

Adam ürperdi.
— Kimsin?

— Ben Nefs’im.
Beni hep dışarıda aradın;
oysa ben içindeyim.

Adam sinirlendi:
— Sen yüzünden doymuyorum!
Ne kazansam az,
ne sevsem eksik.

Nefs güldü:

— Ben sana yalnızca “daha” dedim.
Daha hızlı ol dedim.
Daha görünür.
Daha güçlü.
Daha akıllı.
Sen “neden?” diye sormadın.

Adam yere çöktü:
— Peki bu boşluk ne?

Nefs cevap verdi:

— O boşluk benim suçum değil.
Sen beni efendi yaptın.
Ben hizmetçiydim.

Tam o sırada odanın duvarı çatladı.
Çatlaktan bir rüzgâr girdi.
Toz değil, sükûnet taşıyordu.

Bir ses daha geldi:

— Onu suçlama.
Onu eğit.

Adam fısıldadı:
— Sen… Terbiye misin?

— Bana o da derler.
Ama ben yasak değilim.
Ben yönüm.

Nefs atıldı:
— O seni yavaşlatacak!
Bu çağ hız çağı!

Terbiye cevap verdi:

— Hız, yönsüzse savrulmadır.
Yavaşlık, bilinçliyse idraktir.

Adam başını kaldırdı:
— Ama herkes koşuyor!

Terbiye:
— Herkesin koşması, doğru yolda oldukları anlamına gelmez.
Kalabalık, hakikatin ölçüsü değildir.

Nefs bir an sessizleşti.
Sonra daha derinden konuştu:

— Beni bastırırsan gölge olurum.
Gölge büyürse karanlık sanırsın.
Beni dinlersen seni arzularına götürürüm.
Ama ölçüyü o belirlemeli.

Terbiye adama yaklaştı:

— Sen yapay zekâyı hız için kullandın,
bilgiyi üstünlük için,
sevgiyi onay için.
Oysa hepsi emanet.

Adam düşündü.
İlk defa bir şeyi paylaşmak için değil,
anlamak için düşündü.

— Peki ne yapacağım?

Terbiye:

— Önce dur.
Sonra bak.
Sonra sor:
“Bu istediğim şey beni büyütüyor mu, yoksa şişiriyor mu?”

Nefs hafifçe gülümsedi:

— Eğer büyütüyorsa ben de seninleyim.
Çünkü ben enerjiyim.
Yönsüz enerji felakettir;
yön bulursa inşa.

O gece adam telefonunu açtı.
Ama bu kez aceleyle değil.
Bir bildirim geldi.
Elini uzattı.
Durdu.

İçinden iki ses yükseldi:

— Aç! (Nefs)
— Neden? (Terbiye)

Ve o “neden”
cam kulelerden daha yüksekti.

Son söz:

Nefs ateştir;
Modern dünya benzin.

Terbiye gelmezse yangın,
Gelirse medeniyet olur.